fbpx
Tłusty czwartek czyli święto pączka

Tłusty czwartek czyli święto pączka

10 lutego 2021
Tłusty czwartek czyli święto pączka

Tłusty Czwartek to święto ruchome, którego data uwarunkowana jest datą Wielkanocy i przypada zawsze w ostatni czwartek przed Wielkim Postem. Rozpoczyna ono również ostatni tydzień karnawału. Współcześnie w Tłusty Czwartek objadamy się pączkami, anielskimi skrzydłami (faworkami) oraz paluszkami z francuskiego ciasta obsypanymi cukrem pudrem. We wcześniejszych zwyczajach pączki nazywano pampuchami i podawano je na słono ze skwarkami. Warto poznać historię tego słodkiego pysznego i zwyczaje z nim związane.

Historia Tłustego Czwartku

Pierwsze wzmianki o Tłustym Czwartku sięgają czasów starożytnych. Tłusty Czwartek był dniem, w którym świętowano odejście zimy i nadejście wiosny. Ucztowanie opierało się na jedzeniu tłustych mięsnych potraw i piciu wina. Zagryzkę stanowiły właśnie pączki, jednak nie takie, jakie znamy współcześnie. Przygotowywano je z ciasta chlebowego i nadziewano słoniną.

W kulturze Słowian, wczasach przedchrześcijańskich jadano tłuste wypieki z okazji ważnych uroczystości. Później pampuchy pieczono z okazji Bożego Narodzenia i zwyczaj ten przetrwał w niektórych rejonach do dziś. Tradycja spożywania w Tłusty Czwartek pączków, zwanych pampuchami, zadomowiła się w polskich miastach i dworach w XVII wieku. Na wsiach zaczęto praktykować ten zwyczaj pod koniec XIX i na początku XX wieku. Tłusty Czwartek inicjował zapusty, czyli czas zabaw, uciech oraz tłustego jedzenia. Po obfitych w pożywienie dniach następował 40-dniowy post. Odtąd aż do świąt Wielkanocnych spożywano tylko postne potrawy – kasze, ziemniaki oraz barszcz. W tych dniach koncentrowano się także na modlitwie.

Ciekawostka

Dawniej zapustowe pieczywo smażono w głębokim, gorącym tłuszczu, najczęściej na smalcu. Przed 40-dniowym postem należało się solidnie najeść. W ubogich domach pampuchy pieczono w piecu chlebowym lub smażono na blasze. Pączki podawano okraszone skwarkami. Miały one twardszą konsystencję od współczesnych pączków i wypiekano je z ciasta bez drożdży.

Pączek na słodko

Pączek na słodko zapewne jest zapożyczeniem z kuchni arabskiej. Pączki na słodko zaczęły stawać się popularne, po tym jak do ciasta zaczęto dodawać drożdży, dzięki czemu stały się one bardziej delikatne i puszyste. Tradycja głosi, że kto w Tłusty Czwartek nie zje pączka, nie będzie miał powodzenia.

Ciasta także francuskie, torty, pasztety, biszkopty i inne, pączki nawet — wydoskonaliło się to do stopnia jak najwyższego. Staroświeckim pączkiem trafiwszy w oko mógłby go podsinić, dziś pączek jest tak pulchny, tak lekki, że ścisnąwszy go w ręku znowu się rozciąga i pęcznieje do swojej objętości, a wiatr zdmuchnąłby go z półmiska.

<Jędrzej Kitowicz>

Najbardziej popularne są pączki z konfiturą z róży lub marmoladą, jednak można spotkać wiele innych ich odmian – z adwokatem, karmelem, budyniem, czekoladą czy wiśnią. Zazwyczaj są obsypane cukrem pudrem lub polane lukrem z kandyzowaną skórką pomarańczy. Dawniej pączki nadziewano także migdałem lub orzechem włoskim – trafienie na taki pączek miało przynieść szczęście.

Tłusty czwartek na świecie

W niektórych krajach obyczaj związany z wielkim ucztowaniem przed rozpoczęciem wielkiego postu celebrowany jest we wtorek, w innych w czwartek.

W Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii świętowany jest tzw. Pancake Tuesday (naleśnikowy wtorek) – w ten dzień spożywa się przede wszystkim naleśniki. W kulturze amerykańskiej pączki znane są jako donuty i mają kształt oponki. W Wielkiej Brytanii pączki są dostępne w formie zbliżonej do pączków polskich lub amerykańskich oponek.

W krajach Europy Północnej panuje zwyczaj spożywania semli – ciastek wykonanych z bułki pszennej i wypełnionych słodkim nadzieniem. Ciasteczka te spożywa się jednak we wtorek, a nie jak w Polsce w czwartek. Serwowane są one na głębokim talerzu, często zamoczone w gorącym mleku i przyozdobione cynamonem.

We Włoszech celebruje się Giovedì grasso (Tłusty Czwartek) jako dzień, w którym odbywają się maskarady, bitwy kwiatów i loterie.

W Hiszpanii obchodzi się jueves lardero z głównym udziałem kwadratowego biszkoptowego ciasta – zwanego bizcocho i okrągłego ciasta zwanyego mona.

Słodkiego Tłustego Czwartku

Od dzieciństwa naszą rodzinną tradycją było smażenie nie pączków, a anielskich skrzydeł, zwanych też chrustami. Nasz rodzinny przepis na pyszne chrusty zamieściłam w oddzielnym artykule. Pączki zaś co roku kupuję w swoich ulubionych piekarniach. Niezależnie od naszych gustów smakowych w ten szczególny dzień w roku warto zgodnie z tradycją zjeść przynajmniej jednego pysznego pączka, aby obfitość towarzyszyła nam przez cały następny rok.

Z życzeniami pysznego, słodkiego czwartku,

Joanna


Autor Joanna Wszeborowska-Kludzińska

Udostępnij:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Polityka prywatności

Drogi Użytkowniku, Zapoznaj się z naszą Polityką prywatności, gdzie wyjaśniamy, jakie informacje zbieramy i dlaczego to robimy.

Akceptuję Zobacz szczegóły

Nie wspieramy Internet Explorer'a

Drogi Użytkowniku,
Nie zapewniamy wsparcia dla przeglądarki Internet Explorer. Niektóre elementy na stronie mogą wyświetlać się niepoprawnie.

Zachęcamy do zmiany przeglądarki na Google Chrome lub Firefox.

Zamknij